Kiedy psycholog lub pedagog szuka narzędzia, które pomoże dziecku otworzyć się na rozmowę o tym, co czuje, trafia zwykle na dwa rodzaje propozycji: materiały edukacyjne z grafikami emocji albo gotowe zestawy kart z pytaniami. Obie formy mają swoje ograniczenia — pierwsze są za mało angażujące, drugie zbyt oczywiste i często wzbudzają opór. Góra uczuć gra to terapeutyczno-edukacyjne narzędzie planszowe zaprojektowane przez psychologa i psychoterapeutę Dagmarę Teczke, które łączy elementy gry z technikami pracy psychologicznej — i przez to działa inaczej niż oba wymienione typy pomocy. Ten artykuł szczegółowo opisuje, czym jest ta gra, co zawiera i jak jest stosowana w różnych kontekstach.
Kto stworzył tę grę i z jaką intencją?
Gra powstała jako odpowiedź na konkretną potrzebę praktyczną — psycholodzy i terapeuci pracujący z dziećmi potrzebują narzędzi, które przełamują opór przed rozmową o emocjach, a jednocześnie nie wymagają dużego przygotowania i są dostępne dla różnych grup wiekowych. Dagmara Teczke, będąca zarówno psychologiem, jak i psychoterapeutą, oparła jej projekt na technikach stosowanych w gabinecie terapeutycznym — zdaniach niedokończonych, ćwiczeniach projekcyjnych i zadaniach regulacyjnych.
Warto podkreślić, że ta planszówka nie jest grą w klasycznym sensie — nie chodzi w niej o wygraną ani o rywalizację. Jej cel to stworzenie struktury, w której dziecko może mówić o sobie i swoich przeżyciach w sposób bezpieczny i pośredni — przez zadanie, nie przez bezpośrednie pytanie dorosłego. Ta zmiana formy zmienia też psychologiczną dynamikę sytuacji.
Zawartość zestawu – co znajduje się w pudełku?
Zestaw jest kompaktowy i zawiera wszystkie elementy potrzebne do rozgrywki. Zanim omówi się poszczególne składniki, warto zaznaczyć, że ich dobór nie jest przypadkowy — każdy element pełni konkretną funkcję w procesie terapeutyczno-edukacyjnym. Zawartość pudełka obejmuje następujące elementy:
- planszę z motywem górskim — po której gracze poruszają się pionkami od podstawy do szczytu;
- 25 kart „Bagaż doświadczeń” — zadania i pytania odwołujące się do przeżyć i wspomnień dziecka;
- 25 kart „Wyzwania” — ćwiczenia bardziej aktywne, oparte na wyobraźni, komunikacji i technikach oddechowych;
- kostkę do gry — standardowy element decydujący o liczbie pól do przejścia;
- pionki dla graczy;
- instrukcję gry.
Gra przeznaczona jest dla dwóch do czterech graczy, co sprawia, że dobrze sprawdza się zarówno w pracy indywidualnej z jednym dzieckiem, jak i w małych grupach terapeutycznych czy podczas zajęć klasowych. Dostępna jest na https://www.eduksiegarnia.pl/gora-uczuc-gra-terapeutyczno-edukacyjna
Dwa typy kart i ich różne funkcje
Podział na dwa typy kart — „Bagaż doświadczeń” i „Wyzwania” — odzwierciedla dwa różne cele pracy z emocjami. Pierwsza grupa kart skupia się na eksploracji wewnętrznego świata dziecka, natomiast druga angażuje je w aktywność i relacje z innymi graczami. Razem tworzą pełny obraz pracy psychoedukacyjnej.
Karty „Bagaż doświadczeń” opierają się głównie na technice zdań niedokończonych. Dziecko kończy zdanie zaczynające się od słów takich jak „Czuję się szczęśliwy, gdy…” lub „Najtrudniejsze dla mnie jest…” — i przez to samo formułuje odpowiedź, zamiast reagować na pytanie z zewnątrz. Technika ta jest dobrze znana w psychoterapii jako skuteczna metoda obniżania oporu i zwiększania otwartości, szczególnie u dzieci z trudnościami w wyrażaniu emocji.
Karty „Wyzwania” działają inaczej — zawierają zadania ruchowe, oddechowe lub grupowe, które angażują ciało i relacje. Ćwiczenia oddechowe włączone do rozgrywki pełnią funkcję regulacyjną — pomagają dziecku obniżyć napięcie i pozostać obecnym przy stole, gdy rozmowa dotyka trudniejszych tematów. To nie jest ozdobnik — to konkretna technika pracy z układem nerwowym.
Gdzie i przez kogo jest stosowana?
Zakres zastosowania tej planszówki jest szeroki, choć jej twórczyni projektowała ją przede wszystkim z myślą o specjalistach. W praktyce trafia do bardzo różnorodnych środowisk. Najczęstsze konteksty jej użytkowania to:
- Gabinety psychologiczne i psychoterapeutyczne — jako narzędzie diagnostyczne na początku terapii, pozwalające obserwować schematy myślenia dziecka i jego sposób funkcjonowania w relacji z dorosłym.
- Szkoły i przedszkola — w ramach zajęć psychoedukacyjnych, godzin wychowawczych lub pracy z klasami, w których pojawiają się trudności w komunikacji między dziećmi.
- Świetlice i ośrodki socjoterapeutyczne — w grupach dzieci z trudnościami w socjalizacji, jako element treningu umiejętności społecznych.
- Gabinety logopedyczne — jako narzędzie przełamywania oporu dziecka i budowania relacji z terapeutą na początku współpracy.
- Domy — przez rodziców chcących pogłębić kontakt emocjonalny z dzieckiem, pod warunkiem że mają świadomość celu i sposobu prowadzenia rozmowy podczas gry.
Dla jakiego wieku jest przeznaczona?
Producent wskazuje na wiek od sześciu lat, choć recenzje praktyków sugerują, że prostota zasad pozwala na korzystanie z gry przez dzieci od pięciu do sześciu lat przy odpowiednim wsparciu dorosłego. Z drugiej strony górna granica wiekowa jest płynna — starsze dzieci, młodzież, a nawet dorośli w pewnych kontekstach (terapia grupowa, szkolenia integracyjne) mogą korzystać z tej gry bez poczucia, że jest „za dziecinna”.
Warto jednak mieć świadomość jednego ograniczenia: gra nie jest przeznaczona do samodzielnego użytkowania przez dzieci — wymaga obecności i aktywnego udziału dorosłego, który prowadzi rozmowę, reaguje na odpowiedzi dziecka i dba o bezpieczną atmosferę. Bez tego elementu traci znaczną część swojej wartości terapeutycznej.
Zestawienie – gra terapeutyczna vs. edukacyjna vs. rozrywkowa
Góra uczuć bywa umieszczana w różnych kategoriach przez sklepy i nauczycieli, co czasem prowadzi do nieporozumień co do jej charakteru. Warto wiedzieć, czym różni się od innych typów gier używanych w pracy z dziećmi:
| Cecha | Gra terapeutyczna (Góra uczuć) | Gra edukacyjna | Gra rozrywkowa |
|---|---|---|---|
| Główny cel | Eksploracja emocji i budowanie relacji | Przekazanie wiedzy lub umiejętności | Rozrywka i rywalizacja |
| Rola dorosłego | Aktywny moderator i towarzysz | Często obserwator lub pomocnik | Uczestnik na równych prawach |
| Ważność wygranej | Drugorzędna lub nieistotna | Zmienna | Centralna |
| Typ zadań | Refleksyjne, projekcyjne, oddechowe | Poznawcze, logiczne | Strategiczne, losowe |
Zrozumienie tego rozróżnienia pomaga lepiej ocenić, kiedy sięgnąć po tę grę, a kiedy wybrać inne narzędzie. Góra uczuć najlepiej sprawdza się tam, gdzie relacja i rozmowa są ważniejsze niż osiągnięcie konkretnego wyniku edukacyjnego. W rękach świadomego użytkownika staje się przestrzenią, której wiele dzieci potrzebuje — bezpieczną, ustrukturyzowaną i otwierającą na to, co najważniejsze.
